<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X26n0561"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 561 般若心经大意</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 561 般若心经大意</title> <author>淸 王起隆述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">26</idno>.<idno type="no">561</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">般若心经大意</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-01T10:23:10"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X26.0561.0902b" n="0902b"/> <lb ed="X" n="0902b01"/> <lb ed="X" n="0902b02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 561-A 心经金刚经两大意引</cb:mulu><head>No. 561-A <lb ed="X" n="0902b03"/><lb ed="R042" n="0018b01"/> 心经金刚经两大意引</head> <lb ed="X" n="0902b04"/> <lb ed="X" n="0902b05"/><lb ed="R042" n="0018b02"/><p xml:id="pX26p0902b0501"><persName>佛</persName>说诸经。为法中王。所说心经金刚经二经。更为经 <lb ed="X" n="0902b06"/><lb ed="R042" n="0018b03"/>中王。凡具眼耳鼻舌身意。得号为人者。亦知闻是经 <lb ed="X" n="0902b07"/><lb ed="R042" n="0018b04"/>典。信心不逆。亦知书写受持读诵。为人解说。无论缁 <lb ed="X" n="0902b08"/><lb ed="R042" n="0018b05"/>白男女。梵刹市廛。有不知尊重此二经者。必非人矣。 <lb ed="X" n="0902b09"/><lb ed="R042" n="0018b06"/>人人具足。法法圆成。即此便信。众生与<persName>佛</persName>。了无有二。 <lb ed="X" n="0902b10"/><lb ed="R042" n="0018b07"/>黄梅以之印心。壇经以之发口。宗门正眼。擧不外此 <lb ed="X" n="0902b11"/><lb ed="R042" n="0018b08"/>摩诃般若也。今日之王止庵。与当日之庞居士。各具 <lb ed="X" n="0902b12"/><lb ed="R042" n="0018b09"/>手眼勝因。东鲁谈经。则皋比據席。西乾转藏。则灵鹫 <lb ed="X" n="0902b13"/><lb ed="R042" n="0018b10"/>登峰。特特拈提。二经大意。读之正如水入乳。如芥投 <lb ed="X" n="0902b14"/><lb ed="R042" n="0018b11"/>针。如如意珠。循环无端。牵挽不断。无假揉和。贯串自 <lb ed="X" n="0902b15"/><lb ed="R042" n="0018b12"/>然。彻底圆明。缘无始劫来。受持读诵者。出而为人解 <lb ed="X" n="0902b16"/><lb ed="R042" n="0018b13"/>说。所谓妙契<persName>佛</persName>智。善入<persName>佛</persName>慧。<persName>佛</persName>本以其能。遍许善男 <lb ed="X" n="0902b17"/><lb ed="R042" n="0018b14"/>子善女人。匪独以其能。专许比丘。经言更自了了。则 <lb ed="X" n="0902b18"/><lb ed="R042" n="0018b15"/>现白衣居士身。而为说法者。吾以信之止庵。</p> <lb ed="X" n="0902b19"/><lb ed="R042" n="0018b16"/><p xml:id="pX26p0902b1901">曹溪受法福征谭贞默槃谈书</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902b20"/> <lb ed="X" n="0902b21"/> <lb ed="X" n="0902b22"/> <lb ed="X" n="0902b23"/> <lb ed="X" n="0902b24"/> <pb ed="X" xml:id="X26.0561.0902c" n="0902c"/> <lb ed="X" n="0902c01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">心经大意</cb:mulu> <lb ed="X" n="0902c02"/><cb:docNumber>No. 561</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0902c03"/><lb ed="R042" n="0019a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>心经大意<note place="inline">附</note>撮槪</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0902c04"/> <lb ed="X" n="0902c05"/><lb ed="R042" n="0019a02"/><byline cb:type="author">秀水止庵 王起隆 述</byline> <lb ed="X" n="0902c06"/><lb ed="R042" n="0019a03"/><p xml:id="pX26p0902c0601">或问于王子曰。子述金刚大意。则然矣。不识心经大 <lb ed="X" n="0902c07"/><lb ed="R042" n="0019a04"/>意云何。王子曰。难言哉。金刚。八部般若之一种也。心 <lb ed="X" n="0902c08"/><lb ed="R042" n="0019a05"/>经。以少文摄多義。为八部般若之提纲。六百卷雄文 <lb ed="X" n="0902c09"/><lb ed="R042" n="0019a06"/>浩瀚。收尽于连题二百六十八字之中。<persName>佛</persName>语精要。极 <lb ed="X" n="0902c10"/><lb ed="R042" n="0019a07"/>尽于斯。若论大意。则心经大意。与金刚大意。亦无二 <lb ed="X" n="0902c11"/><lb ed="R042" n="0019a08"/>无别。或曰。何以明之。曰。梵语般若波罗蜜。华文智慧 <lb ed="X" n="0902c12"/><lb ed="R042" n="0019a09"/>到彼岸也。<persName>佛</persName>说此经。专以度众生苦厄为心。众生苦 <lb ed="X" n="0902c13"/><lb ed="R042" n="0019a10"/>厄。本于愚痴。愚痴破于智慧。真如和合。无明。不思议 <lb ed="X" n="0902c14"/><lb ed="R042" n="0019a11"/>变。不思议熏。而有五蕴。五蕴愚痴。即五浊也。亦名万 <lb ed="X" n="0902c15"/><lb ed="R042" n="0019a12"/>苦根株。亦名生死有海。凡夫恋苦。愚痴而执有。流浪 <lb ed="X" n="0902c16"/><lb ed="R042" n="0019a13"/>苦海者也。小乘怖苦。愚痴而耽空。但自求出苦海。不 <lb ed="X" n="0902c17"/><lb ed="R042" n="0019a14"/>肯度人同出苦海者也。执有碍有。不得自在。耽空碍 <lb ed="X" n="0902c18"/><lb ed="R042" n="0019a15"/>空。亦不得自在。总无智慧也。有智慧而小也。由是万 <lb ed="X" n="0902c19"/><lb ed="R042" n="0019a16"/>劫千生。堕分段生死苦。堕变易生死苦。堕界内界外。 <lb ed="X" n="0902c20"/><lb ed="R042" n="0019a17"/>三苦五苦八苦。尘沙罗縠。粗细诸苦。将人人本具个 <lb ed="X" n="0902c21"/><lb ed="R042" n="0019a18"/>个圆成一段智慧光明。或沉埋不现。或偏现不全。涅 <lb ed="X" n="0902c22"/><lb ed="R042" n="0019b01"/>槃彼岸。诞登者尟矣。我<persName>佛</persName>慈悲重深。哀痛怜愍。于谈 <lb ed="X" n="0902c23"/><lb ed="R042" n="0019b02"/>般若时。为揭得大自在力。无畏施众生之观音。呼告 <lb ed="X" n="0902c24"/><lb ed="R042" n="0019b03"/>智慧第一。不乐小乘。可兴慈运悲之鹙子。示人出苦 <pb ed="X" xml:id="X26.0561.0903a" n="0903a"/> <lb ed="X" n="0903a01"/><lb ed="R042" n="0019b04"/>之方。教之登岸之法。观音具耳根圆通。圆照三昧。又 <lb ed="X" n="0903a02"/><lb ed="R042" n="0019b05"/>具救苦寻声三昧。以观自在。得名自在。自观则智慧。 <lb ed="X" n="0903a03"/><lb ed="R042" n="0019b06"/>不同凡夫。行深般若。则行解又迥殊小乘。上与诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0903a04"/><lb ed="R042" n="0019b07"/>同慈力。下与众生同悲仰。则不但能自出五蕴苦海 <lb ed="X" n="0903a05"/><lb ed="R042" n="0019b08"/>也。又能迴入尘劳。救度众生。同出苦海。究其神通。作 <lb ed="X" n="0903a06"/><lb ed="R042" n="0019b09"/>用简捷。无他不过。照见五蕴皆空。度一切苦厄而<anchor xml:id="nkr_note_add_0903a0601" n="0903a0601"/><anchor xml:id="beg0903a0601" n="0903a0601"/>已<anchor xml:id="end0903a0601"/>。 <lb ed="X" n="0903a07"/><lb ed="R042" n="0019b10"/>五蕴统之一无明。柝之则曰色受想行识。色赅根身 <lb ed="X" n="0903a08"/><lb ed="R042" n="0019b11"/>器界。居般若八十一科之一。为坚固第一妄想。我相 <lb ed="X" n="0903a09"/><lb ed="R042" n="0019b12"/>也。受想行识。系虚明妄想。融通妄想。幽隐妄想。顚倒 <lb ed="X" n="0903a10"/><lb ed="R042" n="0019b13"/>精想。纯以攀缘心为自性。我见也。所谓形为罪薮。心 <lb ed="X" n="0903a11"/><lb ed="R042" n="0019b14"/>为贼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0903001" n="0903001"/>煤。一切苦本。不但能障凡夫。幷能障贤圣者也。 <lb ed="X" n="0903a12"/><lb ed="R042" n="0019b15"/>然先<persName>佛</persName>有言。妄想无性。则五蕴如幻翳。不实如空花。 <lb ed="X" n="0903a13"/><lb ed="R042" n="0019b16"/>观音菩萨寂照含虚空。洞彻源底矣。其照见蕴空。非 <lb ed="X" n="0903a14"/><lb ed="R042" n="0019b17"/>五蕴有。而菩萨。以照见空之也。五蕴而有。菩萨虽照 <lb ed="X" n="0903a15"/><lb ed="R042" n="0019b18"/>见之。安能空之。实五蕴原无。而菩萨独具此照见。即 <lb ed="X" n="0903a16"/><lb ed="R042" n="0020a01"/>为五蕴消亡。即为虚空销殒。所谓真如无始无终。无 <lb ed="X" n="0903a17"/><lb ed="R042" n="0020a02"/>明无始有终也。五蕴不照见尽。相见二妄乱起乱灭。 <lb ed="X" n="0903a18"/><lb ed="R042" n="0020a03"/>生死无休。是名烦恼海。五蕴能照见。则一真尝湛。原 <lb ed="X" n="0903a19"/><lb ed="R042" n="0020a04"/>无生死。万法圆融。是名真空界烦恼海中。因色有根。 <lb ed="X" n="0903a20"/><lb ed="R042" n="0020a05"/>因根有尘。因尘有识。因识有十二因缘。有四谛。有智 <lb ed="X" n="0903a21"/><lb ed="R042" n="0020a06"/>得。有生灭。有垢净增减。有凡夫法。有<anchor xml:id="note_star_1" n="0903002" type="star"/>圆觉声闻法。种 <lb ed="X" n="0903a22"/><lb ed="R042" n="0020a07"/>种罣碍也。恐怖也。顚倒梦想也。凡圣炽燃。辘轳上下。 <lb ed="X" n="0903a23"/><lb ed="R042" n="0020a08"/>微雲不净。亦点太淸。所谓迷之则业苦集。无一得自 <lb ed="X" n="0903a24"/><lb ed="R042" n="0020a09"/>在也。真空界内。无六根故。则无六尘。无六尘故。则无 <pb ed="X" xml:id="X26.0561.0903b" n="0903b"/> <lb ed="X" n="0903b01"/><lb ed="R042" n="0020a10"/>六识。无六识故。则无十二因缘。无四谛。无智得。无生 <lb ed="X" n="0903b02"/><lb ed="R042" n="0020a11"/>灭。无垢净增减。无凡夫法。无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0903002" n="0903002"/>圆觉声闻法。无罣碍。无 <lb ed="X" n="0903b03"/><lb ed="R042" n="0020a12"/>恐怖。无顚倒梦想心。<persName>佛</persName>众生一道齐平。铸有陶空。如 <lb ed="X" n="0903b04"/><lb ed="R042" n="0020a13"/>屈伸臂。所谓悟之则万苦息。无一不自在也。<persName>佛</persName>愍凡 <lb ed="X" n="0903b05"/><lb ed="R042" n="0020a14"/>小愚痴。约此色空二法。作破荡前矛业。为揭出照见 <lb ed="X" n="0903b06"/><lb ed="R042" n="0020a15"/>五蕴皆空六字。又从六字中。开出照见实義曰。色不 <lb ed="X" n="0903b07"/><lb ed="R042" n="0020a16"/>异空。空不异色。色即是空。空即是色。为一十六字。色 <lb ed="X" n="0903b08"/><lb ed="R042" n="0020a17"/>不异空。专破凡夫执有。空不异色。专破小乘耽空。色 <lb ed="X" n="0903b09"/><lb ed="R042" n="0020a18"/>即是空空即是色。专表空非异蕴離蕴之顽空之断 <lb ed="X" n="0903b10"/><lb ed="R042" n="0020b01"/>灭空之小乘偏空。乃蕴空互融。为即空即假即中。无 <lb ed="X" n="0903b11"/><lb ed="R042" n="0020b02"/>则不挂一丝。有则森罗海印之勝義空之第一義空 <lb ed="X" n="0903b12"/><lb ed="R042" n="0020b03"/>之二十大空之真空。是诸法空相。真疗众苦之灵丹。 <lb ed="X" n="0903b13"/><lb ed="R042" n="0020b04"/>度二死之艟筏。所谓诸<persName>佛</persName>说空法。破除于有相。若复 <lb ed="X" n="0903b14"/><lb ed="R042" n="0020b05"/>执于空。诸<persName>佛</persName>不能化。此也。所谓因缘所生法。我说即 <lb ed="X" n="0903b15"/><lb ed="R042" n="0020b06"/>是空。亦名为假名。亦名中道義。此也。按之。金刚经曰。 <lb ed="X" n="0903b16"/><lb ed="R042" n="0020b07"/><persName>佛</persName>法无实无虚。非色空空色乎。一切有为法。如梦幻 <lb ed="X" n="0903b17"/><lb ed="R042" n="0020b08"/>泡影。如露亦如电。应作如是观。非照见五蕴皆空乎。 <lb ed="X" n="0903b18"/><lb ed="R042" n="0020b09"/>我于三藐三菩提。无少法可得。非无智无得乎。无人 <lb ed="X" n="0903b19"/><lb ed="R042" n="0020b10"/>我相见。无众生寿者相见。节节肢解。曾无嗔恨。刀割 <lb ed="X" n="0903b20"/><lb ed="R042" n="0020b11"/>香涂。了无二视。有何苦厄乎。灭度一切众生。实无众 <lb ed="X" n="0903b21"/><lb ed="R042" n="0020b12"/>生灭度。非究竟涅槃乎。如如不动。非自在乎。此自在 <lb ed="X" n="0903b22"/><lb ed="R042" n="0020b13"/>二字。即般若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0903003" n="0903003"/>尝光。真如<persName>佛</persName>性。谛观法界。人天具此自 <lb ed="X" n="0903b23"/><lb ed="R042" n="0020b14"/>在。二乘具此自在。相似分真菩萨具此自在。诸<persName>佛</persName>具 <lb ed="X" n="0903b24"/><lb ed="R042" n="0020b15"/>此自在。一切外道魔罗蛸翘含识。无不具此自在。但 <pb ed="X" xml:id="X26.0561.0903c" n="0903c"/> <lb ed="X" n="0903c01"/><lb ed="R042" n="0020b16"/>不观则自在隐。智慧化为愚痴。观则自在呈。愚痴转 <lb ed="X" n="0903c02"/><lb ed="R042" n="0020b17"/>为智慧。然观而自在在也。即不观而自在原在也。众 <lb ed="X" n="0903c03"/><lb ed="R042" n="0020b18"/>生不自在之<persName>佛</persName>也。汩然烦恼。此岸也。<persName>佛</persName>自在之众生 <lb ed="X" n="0903c04"/><lb ed="R042" n="0021a01"/>也。超然智慧。彼岸也。夫如是则照见五蕴皆空。度苦 <lb ed="X" n="0903c05"/><lb ed="R042" n="0021a02"/>到彼岸。又只观自在三字。收之无馀三字。又<persName>佛</persName>语精 <lb ed="X" n="0903c06"/><lb ed="R042" n="0021a03"/>中之精。要中之要。心经精要。极尽于斯矣。苦厄众生。 <lb ed="X" n="0903c07"/><lb ed="R042" n="0021a04"/>欲学观自在菩萨修行甚深般若。毕竟如何。乃到彼 <lb ed="X" n="0903c08"/><lb ed="R042" n="0021a05"/>岸。怖五蕴苦海逃之者。不得到彼岸也。处苦海中。而 <lb ed="X" n="0903c09"/><lb ed="R042" n="0021a06"/>看破原无苦海。当念升跻。乃可到彼岸也。畏避五蕴 <lb ed="X" n="0903c10"/><lb ed="R042" n="0021a07"/>苦海众生。若将浼焉者。不得到彼岸也。五蕴苦海誓 <lb ed="X" n="0903c11"/><lb ed="R042" n="0021a08"/>先入。如一众生未出苦。誓不于此取泥洹。乃真能乘 <lb ed="X" n="0903c12"/><lb ed="R042" n="0021a09"/>智慧到彼岸。圆通廣大。无量无边。为善学观自在菩 <lb ed="X" n="0903c13"/><lb ed="R042" n="0021a10"/>萨者也。要之不但观自在菩萨。乘此智慧到彼岸也。 <lb ed="X" n="0903c14"/><lb ed="R042" n="0021a11"/>凡为菩萨如观自在者。俱乘此智慧到彼岸也。不但 <lb ed="X" n="0903c15"/><lb ed="R042" n="0021a12"/>权居菩萨乘如观自在之一<persName>佛</persName>乘此智慧到彼岸也。 <lb ed="X" n="0903c16"/><lb ed="R042" n="0021a13"/>凡为过去莊严劫。现在贤劫。未来星宿劫。当阳诸<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0903c17"/><lb ed="R042" n="0021a14"/>俱乘此智慧到岸也。宜乎楞严选择圆通。独赞观自 <lb ed="X" n="0903c18"/><lb ed="R042" n="0021a15"/>在菩萨。为離苦得解脱。良哉观世音也。成就菩提心。 <lb ed="X" n="0903c19"/><lb ed="R042" n="0021a16"/>观世音为最也。大般若全经。数百万字。冠此二百六 <lb ed="X" n="0903c20"/><lb ed="R042" n="0021a17"/>十八字。灵文秘文。显说密说。循其首尾。三科亦备。观 <lb ed="X" n="0903c21"/><lb ed="R042" n="0021a18"/>自在菩萨起。至度一切苦厄止。可当序分。舍利子色 <lb ed="X" n="0903c22"/><lb ed="R042" n="0021b01"/>不异空起。至真实不虚止。可当正宗。故说般若波罗 <lb ed="X" n="0903c23"/><lb ed="R042" n="0021b02"/>蜜多咒至末。可当流通。其義细演之。何但八部六百 <lb ed="X" n="0903c24"/><lb ed="R042" n="0021b03"/>卷。殆海墨书而不尽。大千界莫能容。精收之。则八部 <pb ed="X" xml:id="X26.0561.0904a" n="0904a"/> <lb ed="X" n="0904a01"/><lb ed="R042" n="0021b04"/>六百卷。收为二百六十八字。二百六十八字收为色 <lb ed="X" n="0904a02"/><lb ed="R042" n="0021b05"/>不异空一十六字。一十六字收为照见五蕴皆空六 <lb ed="X" n="0904a03"/><lb ed="R042" n="0021b06"/>字。六字收为观自在三字。退藏于密。愈简愈该。类宝 <lb ed="X" n="0904a04"/><lb ed="R042" n="0021b07"/>丝网。悬大摩尼。尽十方三世。吸入一珠。毫无渗漏。万 <lb ed="X" n="0904a05"/><lb ed="R042" n="0021b08"/>道宝光。绮互交<anchor xml:id="nkr_note_orig_0904001" n="0904001"/>疏。联络不紊。非<persName>佛</persName>流出妙明心廣长 <lb ed="X" n="0904a06"/><lb ed="R042" n="0021b09"/>舌。後来声闻弟子。能有此结集耶。而受持此心经者。 <lb ed="X" n="0904a07"/><lb ed="R042" n="0021b10"/>非深达我<persName>佛</persName>被機被器。特提观音鹙子。亦如金刚会 <lb ed="X" n="0904a08"/><lb ed="R042" n="0021b11"/>上善现当機啐啄本怀。将同泛海□失斗杓。迷针路 <lb ed="X" n="0904a09"/><lb ed="R042" n="0021b12"/>莫知归宿也。究竟心经。归宿安在。曾不出金刚所具。 <lb ed="X" n="0904a10"/><lb ed="R042" n="0021b13"/>秉六如之观智。扫五蕴之空花。表生<persName>佛</persName>之一如。达真 <lb ed="X" n="0904a11"/><lb ed="R042" n="0021b14"/>空之实相。而至矣尽矣。般若波罗蜜多。为智慧到彼 <lb ed="X" n="0904a12"/><lb ed="R042" n="0021b15"/>岸。无剩義矣。臆见所云。与金刚大意。无二无别也。等 <lb ed="X" n="0904a13"/><lb ed="R042" n="0021b16"/>而推之。如维摩曰。断诸邪见有无二边。楞伽曰。若有 <lb ed="X" n="0904a14"/><lb ed="R042" n="0021b17"/>若无有。是二悉俱離。楞严曰。圆满菩提。归无所得。圆 <lb ed="X" n="0904a15"/><lb ed="R042" n="0021b18"/>觉曰。知是空花。即无轮转。法花曰。众生处处著。引之 <lb ed="X" n="0904a16"/><lb ed="R042" n="0022a01"/>令得出。少室曰。廓然无圣。壇经曰。于相離相。于空離 <lb ed="X" n="0904a17"/><lb ed="R042" n="0022a02"/>空。靑原曰。圣谛亦不为。南嶽曰。修证则不无。汚染即 <lb ed="X" n="0904a18"/><lb ed="R042" n="0022a03"/>不得。永嘉曰。百千世界海中沤。三世圣贤如电拂。凡 <lb ed="X" n="0904a19"/><lb ed="R042" n="0022a04"/>此俱与心经。破色破空。智慧到彼岸。同一谛義。作如 <lb ed="X" n="0904a20"/><lb ed="R042" n="0022a05"/>是观。则总一大藏。五时八教。俱此物此志。经即<persName>佛</persName>心。 <lb ed="X" n="0904a21"/><lb ed="R042" n="0022a06"/><persName>佛</persName>心即经。谁得二之。智慧愚痴。本无异性。此岸彼岸。 <lb ed="X" n="0904a22"/><lb ed="R042" n="0022a07"/>本是同源。谁得碍之。迷时纍劫。悟即刹那。金口所宣。 <lb ed="X" n="0904a23"/><lb ed="R042" n="0022a08"/>尽大神大明无上无等等之圆顿真宗。正法眼藏也。 <lb ed="X" n="0904a24"/><lb ed="R042" n="0022a09"/>独心经金刚为然哉。</p> <pb ed="X" xml:id="X26.0561.0904b" n="0904b"/> <lb ed="X" n="0904b01"/><lb ed="R042" n="0022a10"/><p xml:id="pX26p0904b0101">王子述心经大意竟。或曰。子言则晢矣。非曾读般若 <lb ed="X" n="0904b02"/><lb ed="R042" n="0022a11"/>大经。人未必尽解奈何。王子不禁心恻也。经意有须 <lb ed="X" n="0904b03"/><lb ed="R042" n="0022a12"/>婉转发明者。有只须檃括了然者。心经经之心也。心 <lb ed="X" n="0904b04"/><lb ed="R042" n="0022a13"/>在经中。如日在天上。方便初機。简之弥贵。又撮大意 <lb ed="X" n="0904b05"/><lb ed="R042" n="0022a14"/>之槪。而为言曰。般若波罗蜜多心经。开众生<persName>佛</persName>见。度 <lb ed="X" n="0904b06"/><lb ed="R042" n="0022a15"/>苦海慈航也。九界众生。各有身心。身心苦厄。万千总 <lb ed="X" n="0904b07"/><lb ed="R042" n="0022a16"/>名。不出五蕴。五蕴若能看破。当下元自真如。其如凡 <lb ed="X" n="0904b08"/><lb ed="R042" n="0022a17"/>小谬迷。不能开此智眼。或恋五蕴。而执色为实色。或 <lb ed="X" n="0904b09"/><lb ed="R042" n="0022a18"/>怖五蕴。而堕空为偏空。所以常囿死生。菩提遥远。西 <lb ed="X" n="0904b10"/><lb ed="R042" n="0022b01"/>方圣人。愍苦海之流浪。约空色以破明。恐锢蔽之难 <lb ed="X" n="0904b11"/><lb ed="R042" n="0022b02"/>除。先引援为证據。擧行深般若之菩萨。系过去正法 <lb ed="X" n="0904b12"/><lb ed="R042" n="0022b03"/>明<persName>如来</persName>。告智慧第一之声闻。乃现前最上乘根器。从 <lb ed="X" n="0904b13"/><lb ed="R042" n="0022b04"/>一心以观自在。照五蕴而说皆空。使知色不异空。祛 <lb ed="X" n="0904b14"/><lb ed="R042" n="0022b05"/>凡夫之我执。空不异色。醒二乘之耽枯。色即是空。显 <lb ed="X" n="0904b15"/><lb ed="R042" n="0022b06"/>菩提萨埵。即五蕴以证究竟涅槃。空即是色。明三世 <lb ed="X" n="0904b16"/><lb ed="R042" n="0022b07"/>诸<persName>佛</persName>。即五蕴而成正<persName>等正觉</persName>。真空不幻。但非生灭垢 <lb ed="X" n="0904b17"/><lb ed="R042" n="0022b08"/>净增减之可参。诸法无名。了无四谛十二缘智得之 <lb ed="X" n="0904b18"/><lb ed="R042" n="0022b09"/>留滞。生死一如。梦醒一如。有甚罣碍恐怖顚倒梦想。 <lb ed="X" n="0904b19"/><lb ed="R042" n="0022b10"/>凡圣齐平。因果齐平。何分生<persName>佛</persName>菩萨缘觉声闻。但莫 <lb ed="X" n="0904b20"/><lb ed="R042" n="0022b11"/>堕空堕有。一心不生。自见无欠无馀。万法无咎。不动 <lb ed="X" n="0904b21"/><lb ed="R042" n="0022b12"/>步而到彼岸。符大士以证圆通。二百六十八言。于八 <lb ed="X" n="0904b22"/><lb ed="R042" n="0022b13"/>部般若。若网在纲有条不紊。一十八字神咒。胥万灵 <lb ed="X" n="0904b23"/><lb ed="R042" n="0022b14"/>诃护。如王有令靡不遵从。昔<anchor xml:id="nkr_note_add_0904b2301" n="0904b2301"/><anchor xml:id="beg0904b2301" n="0904b2301"/>奘<anchor xml:id="end0904b2301"/>师西遊。魔鬼阻途。唯 <lb ed="X" n="0904b24"/><lb ed="R042" n="0022b15"/>持心经。应念消散。持者当净其意。犹如虚空。以十喩 <pb ed="X" xml:id="X26.0561.0904c" n="0904c"/> <lb ed="X" n="0904c01"/><lb ed="R042" n="0022b16"/>六如观五蕴。以一子地视兴慈悲。以闻熏闻修。修一 <lb ed="X" n="0904c02"/><lb ed="R042" n="0022b17"/>心三观。以人空法空。证四智菩提。了知真空之体。无 <lb ed="X" n="0904c03"/><lb ed="R042" n="0022b18"/>性缘生。如明镜汉胡俱现。幻有之色。缘生无性。如镜 <lb ed="X" n="0904c04"/><lb ed="R042" n="0023a01"/>像于镜原无。于法无一法当情。无一法违碍。纵横大 <lb ed="X" n="0904c05"/><lb ed="R042" n="0023a02"/>用。不动微尘。凡小牢笼。忽然超越保任。剋期度苦。灵 <lb ed="X" n="0904c06"/><lb ed="R042" n="0023a03"/>应无方。否则空诵循声。念到舌生毛。有何交涉哉。大 <lb ed="X" n="0904c07"/><lb ed="R042" n="0023a04"/>意虑难开蒙。敬复成斯撮槪。空中打橛。何辞谤法罪 <lb ed="X" n="0904c08"/><lb ed="R042" n="0023a05"/>愆。御木成文。窃当发露忏悔云尔。</p> <lb ed="X" n="0904c09"/><lb ed="R042" n="0023a06"/><p xml:id="pX26p0904c0901">心经。经之心也。亦心之经也。诸经一经。自为一经。 <lb ed="X" n="0904c10"/><lb ed="R042" n="0023a07"/>心经管摄般若大部为经。不但<anchor xml:id="nkr_note_add_0904c1001" n="0904c1001"/><anchor xml:id="beg0904c1001" n="0904c1001"/>已<anchor xml:id="end0904c1001"/>也。实管摄一大 <lb ed="X" n="0904c11"/><lb ed="R042" n="0023a08"/>藏诸经为经。盖<persName>佛</persName>以一大事因缘出现。除却度凡 <lb ed="X" n="0904c12"/><lb ed="R042" n="0023a09"/>小众生。同度一切苦厄外。谓<persName>佛</persName>别有剩怀。是真打 <lb ed="X" n="0904c13"/><lb ed="R042" n="0023a10"/>空中橛讨水底天也。<persName>佛</persName>说一切法。总度一切心。一 <lb ed="X" n="0904c14"/><lb ed="R042" n="0023a11"/>任宗门教门舌头千丈。另有开口处乎。说是经之 <lb ed="X" n="0904c15"/><lb ed="R042" n="0023a12"/>雄伟者。近无如紫柏尊者之三说心经。李卓老之 <lb ed="X" n="0904c16"/><lb ed="R042" n="0023a13"/>心经提纲。灵峰素大师之般若观心释。余为大意。 <lb ed="X" n="0904c17"/><lb ed="R042" n="0023a14"/>幷不敢一摭入。正以寧浅。无深方便。读者直见<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0904c18"/><lb ed="R042" n="0023a15"/>心。如舒拳见掌耳。若夫般若大经。八十一科。欲通 <lb ed="X" n="0904c19"/><lb ed="R042" n="0023a16"/>其義者。自有古今之疏释在。</p><p xml:id="pX26p0904c1912" cb:place="inline"><persName>佛</persName>弟子王起隆又识</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904c20"/> <lb ed="X" n="0904c21"/> <lb ed="X" n="0904c22"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 561-B 心经大意自<g ref="#CB02494">跋</g></cb:mulu><head>No. 561-B <lb ed="X" n="0904c23"/><lb ed="R042" n="0023a18"/> 心经大意自<g ref="#CB02494">跋</g></head> <lb ed="X" n="0904c24"/><lb ed="R042" n="0023b01"/><p xml:id="pX26p0904c2401">或又曰。儒禅淆滥。持世道者之忧也。子儒衣谈<persName>佛</persName>。且 <pb ed="X" xml:id="X26.0561.0905a" n="0905a"/> <lb ed="X" n="0905a01"/><lb ed="R042" n="0023b02"/>为分疏。非唯搀行之讥。实蒙二本之责。子自救不了。 <lb ed="X" n="0905a02"/><lb ed="R042" n="0023b03"/>奚呶呶之赘欤。余应之曰。朝闻夕死。先圣之言也。此 <lb ed="X" n="0905a03"/><lb ed="R042" n="0023b04"/>心此理。同先儒之言也。邹子舆氏。恶二本之夷之。亦 <lb ed="X" n="0905a04"/><lb ed="R042" n="0023b05"/>恶执一之。子莫儒<persName>佛</persName>参同。大明于世界<anchor xml:id="nkr_note_add_0905a0401" n="0905a0401"/><anchor xml:id="beg0905a0401" n="0905a0401"/>已<anchor xml:id="end0905a0401"/>久。不待今 <lb ed="X" n="0905a05"/><lb ed="R042" n="0023b06"/>日也。自悲智慧尟劣。发蒙小言。其于阐扬性道类。置 <lb ed="X" n="0905a06"/><lb ed="R042" n="0023b07"/>纸灯于二曜之下。戛瓦缶于八音之间。焉能为有无 <lb ed="X" n="0905a07"/><lb ed="R042" n="0023b08"/>哉。唯违心作诳。好名为欺之语。自信操笔时。凛凛<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0905a08"/><lb ed="R042" n="0023b09"/>菩萨圣贤。擧头鉴照。不敢隻字蹈焉。然则儒衣谈<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0905a09"/><lb ed="R042" n="0023b10"/>罪。知不顾者。非二本也。恶执一也。儒禅诸书。有详说。 <lb ed="X" n="0905a10"/><lb ed="R042" n="0023b11"/>有反说。约心经金刚。约之约者。偶因酬答機缘谬。各 <lb ed="X" n="0905a11"/><lb ed="R042" n="0023b12"/>述为大意。目底法门龙战。道術羊岐。原为明道。用东 <lb ed="X" n="0905a12"/><lb ed="R042" n="0023b13"/>鲁之学疏经。匪云背儒。与西乾之徒。夺席从此。余且 <lb ed="X" n="0905a13"/><lb ed="R042" n="0023b14"/>为杜口毘耶矣。</p><p xml:id="pX26p0905a1307" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0905a1301" n="0905a1301"/><anchor xml:id="beg0905a1301" n="0905a1301"/>己<anchor xml:id="end0905a1301"/>未孟秋。东海止庵。王起隆识于楞 <lb ed="X" n="0905a14"/><lb ed="R042" n="0023b15"/>严之般若堂。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0905a15"/> <lb ed="X" n="0905a16"/> <lb ed="X" n="0905a17"/> <lb ed="X" n="0905a18"/><lb ed="R042" n="0023b17"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX26p0905a1801">善信汪裕助银四钱。沉纯祉钱甲征王颖之黄承 <lb ed="X" n="0905a19"/><lb ed="R042" n="0023b18"/>苍高祐釲各助银五钱。尤天祚助板二钱。刊此心 <lb ed="X" n="0905a20"/><lb ed="R042" n="0024a01"/>经大意。比丘受付真境各助印四钱。谢文英书缪 <lb ed="X" n="0905a21"/><lb ed="R042" n="0024a02"/>时化梓。同祈开 <persName>佛</persName>知见。破除凡小愚痴。证性菩 <lb ed="X" n="0905a22"/><lb ed="R042" n="0024a03"/>提。度脱尘劳苦厄。</p><p xml:id="pX26p0905a2208" cb:place="inline">王起隆敬识 板寄楞严流通</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0903a0601" to="#end0903a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0904b2301" to="#end0904b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">奘</lem><rdg wit="#wit.orig">装</rdg></app> <app from="#beg0904c1001" to="#end0904c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0905a0401" to="#end0905a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0905a1301" to="#end0905a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0903001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0903001">煤疑媒</note> <note n="0903002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0903002 #note_star_1">圆应作缘次同</note> <note n="0903003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0903003">尝常通用</note> <note n="0904001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0904001">疏疑流</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0903a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0903a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0904b2301" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X26.0904b23.12" target="#nkr_note_add_0904b2301">奘【CB】，装【卍续】</note> <note n="0904c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0904c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0905a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0905a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0905a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0905a1301">己【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>